Home > Legal Info, News > Mensenhandel aan de Rijn en slachtofferverklaringen in het strafproces

Mensenhandel aan de Rijn en slachtofferverklaringen in het strafproces

October 30th, 2011

Als ik mijn ogen sluit, zie ik jouw vuist, je hand met een hamer, met een mes. “

26 Oktober heb ik de zitting bijgewoond van een 47 jarige verdachte afkomstig uit Millingen aan de Rijn. De man is in totaal zeven maal gedagvaard.[1] Hem wordt de verkrachting van meerdere vrouwen, mishandeling uitkeringsfraude en mensenhandel ten laste gelegd. Sommige mensenhandelfeiten zijn meer dan 12 jaar geleden, anderen slechts een paar jaar. De rechtbank kwam nog niet toe aan de inhoudelijke behandeling van de zaak. Allereerst wil de rechtbank op verzoek van het OM dat verdachte nader psychiatrisch wordt onderzocht en milieuonderzoek (o.a. levensloop en achtergrond) wordt verricht. Dat had al eerder kunnen gebeuren maar daar heeft de verdachte niet aan meegewerkt. Inmiddels zit de man negen maanden in voorarrest en dat is een forse tijd. Die tijd weegt de rechtbank mee bij zijn keuze om verdachte óf zes maanden ter observatie naar het Pieter Baan Centrum (PBC) te sturen, óf hem gedurende vier maanden in de gevangenis te laten onderzoeken door lossen gesprekken. Zijn advocaat geeft aan zijn cliënt te zullen adviseren in het PBC niet mee te werken met het onderzoek. Dat advies in combinatie met het al langer durende voorarrest, maakt dat de rechtbank tot zijn eigen spijt voor kiest de verdachte intern in de gevangenis te laten onderzoeken.

Trap tussen publieke tribune en zittingszaal

De officier had even daarvoor haar verzoek tot nader psychiatrisch onderzoek onderbouwd met de even boude als heldere stelling dat “Als je naar verdachte kijkt, dan hoop je dat sprake is van een stoornis“. Waar het feitencomplex uit bestaat dat de hoop op stoornis bij verdachte  oproept, werd tijdens de zitting nog niet duidelijk. Wel de pijn en de diepe wonden die dat heeft achtergelaten bij de aangeefsters. Om hen niet te verplichten een volgende keer nogmaals aanwezig te zijn, gaf de rechtbank de drie vrouwen wel de gelegenheid hun verklaringen voor te lezen. De wet geeft bij bepaalde misdrijven slachtoffers de gelegenheid een verklaring over de gevolgen van het misdrijf af te leggen. (art. 302 WvSV) Van twee werd de verklaring voorgelezen door de rechter. Dat ging wat rommelig, in de zin dat de betreffende advocaten van aangeefsters nog niet in de zittingszaal zelf aangekomen waren toen de voorzitter maar vast was gestart. Het was beslist zorgvuldiger geweest te wachten tot de advocaten de lange tocht van de publieke tribune naar de zittingszaal hadden gemaakt.[2] De zaak werd voortdurende geschorst voor intern overleg. Onbegrijpelijk is het dan waarom de voorzitter niet even kon wachten tot de de advocaat van een van de vrouwen de trappen van het Arnhemse Paleis van Justitie had op- en afgerend. Een van de aangeefsters las zelf haar verklaring voor in de rechtszaal. Voor haar was gelukkig wel alle tijd en begrip “ik hoop dat mijn waarheid zal worden gehoord

De hond waarvan haar zoon denkt dat hij die van T. (verdachte) had gekregen, is de hond die zij betaald heeft met vijf dagen gedwongen seks. Een prijs hoger dan het voorstellingsvermogen van de meesten van ons reikt. Diezelfde zoon die door haar huidige man verteld is dat je respect dient te hebben voor een hoer, toen hij dat woord als scheldwoord gebruikte. Het is slechts een kleine schets van de voortdurende pijn, de diepe wonden, zowel geestelijk als fysiek, de voortdurende angsten en paniekaanvallen die de rode draad vormt van minstens drie verwoeste levens. Hoogstwaarschijnlijk zijn dat er meer.

T. reageerde op de twee door de rechter voorgelezen verklaringen met een opsomming van verkrachtingen, mishandelingen en ander ellende die de vrouwen bij anderen zouden hebben meegemaakt. “Deze vrouwen hebben heel veel dingen meegemaakt, die ze  nu op mij afschuiven“. Bovendien benadrukte hij al eerder dat hem niets mankeert maar dat het juist die vrouwen zijn waar wat mee mis is.

Duidelijk werd al wel dat de advocaat van verdachte werkelijk alles in stelling zal brengen, de straf voor zijn cliënt tot een minimum te beperken. Kort al werd duidelijk dat verjaring een rol zal gaan spelen. Een deel van de feiten heeft zich meer dan twaalf jaar geleden afgespeeld. Omdat het strafmaximum onder de 12 jaar ligt, verjaart het recht op strafvervolging na 12 jaar. De advocaat verzocht de rechtbank ook om in de volgende zittingen en bij het vonnis dit te doen in dezelfde samenstelling. Hij vroeg de rechtbank ook om na afsluiting van de zitting en dus na het slotpleidooi binnen twee weken uitspraak te doen om zo de kracht van zijn pleidooi niet door tijd alleen te laten afnemen. Dat lijkt me uit verdedigingsoverwegingen een bijzonder verstandig verzoek. Als officier zou ik voor de rechterlijke overtuiging ook met name de door een van de vrouwen voorgelezen verklaring herhaald willen horen. De advocaat liet ook al kort doorschemeren zijn verdediging te zullen baseren op het gegeven dat feiten het bewijsminimum van artikel 342 Strafvordering niet zullen halen. Bij een ontkennende verdachte, is alleen een verklaring of aangifte niet voldoende. Het is te hopen dat de drie afzonderlijke verhalen van de vrouwen die elkaar voor deze zitting niet kenden, net zo voor de rechtbank als puzzelstukjes in elkaar vallen als dat ze dat deden voor hen zelf. De consistentie van elkaar ondersteunende verklaringen kan ook als steunbewijs voor het grote geheel dienen.

De aangeefsters hebben zich in deze zaak ook nog gevoegd met schadevergoedingen. Bij elkaar 259.00 euro, voor zowel immateriële schade, inkomsten uit prostitutie of schulden onder dwang aangegaan. De zitting zal over een maand of vijf worden hervat. Dan zijn de rapportages over verdachte binnen een heeft de rechtbank de tijd gehad nog twee getuigen te horen en zich verder te beraden.

Nawoord:

Ik heb met de aangeefsters na de zitting koffie gedronken. Ik wil daar enkele zaken over kwijt omdat dat kan bijdragen aan de ondersteuning van slachtoffers in het strafproces, hun nazorg etc. Zo werd duidelijk dat de publiciteit van de afgelopen jaren ( in dit geval een tv-uitzending) rond het thema mensenhandel heeft geholpen bij het herkennen en erkennen van de situatie van een van de vrouwen. Een van de drie vrouwen is de eerste geweest, de andere twee hebben daarna de moed, mede door haar gehad om ook aangifte te doen. Die vrouw gaf aan de afgelopen twee jaren vele uren soms dagen gehoord te zijn door de politie. Zij gaf ook aan de mensen van politie als bijzonder prettig ervaren te hebben. Een mooi compliment aan de politie en dat mag ook wel eens gezegd worden. Minder mooi is dan weer dat het bericht van de zitting een maand op het politiebureau heeft gelegen voordat het naar haar werd doorgestuurd.[3]

Een ander slachtoffer heeft het bericht van de zitting pas een week van te voren gehad. Voor een slachtoffer is een strafproces een belangrijk moment in de verwerking van het leed. De zorgvuldige voorbereiding op het schrijven en voorlezen van een slachtofferverklaring vraagt tijd en aandacht. Het is zaak dat slachtoffers ruim de tijd krijgen zich hier op voor te bereiden. Zowel politie en justitie dienen zich hier bewust van te zijn. Tijdige berichtgeving is ook van het grootste belang voor de advocaten van slachtoffers. Hier waren drie advocaten in toga gekleed op de publieke tribune aanwezig. Zij worden hier niet voor betaald. Wanneer ze dan wel aanwezig zijn; laat hen dan minstens de slachtofferverklaring voorlezen. Mij is onduidelijk waarom de advocaten van de slachtoffers zo afgelegen zaten.

De rol van het slachtoffer in het strafproces die traditioneel zeer gering is, zal onder invloed van Europese wetgeving de komende jaren belangrijker worden. Het lijkt mij de hoogste tijd hierop de anticiperen. Er zijn geen wettelijke bepalingen die aan voorlezing door de advocaat van de slachtoffers in de weg staat. En als dat dan wel zo is, wacht dan op zijn minst op de aanwezigheid van de advocaat af en zorg voor een plek in de zittingszaal zelf, in plaats van op de publieke tribune. Het geeft het slachtoffer om te beginnen het gevoel serieus genomen te worden in zijn toch al zo passieve rol in het strafproces.

Ik hoop van harte de vervolgzittingen ook bij te kunnen wonen en wederom tot steun te zijn voor in ieder geval een van de slachtoffers. Dat zal mede afhangen van de tijdigheid van de berichtgeving van de roldata.

 


[1] Omdat een aantal feiten zich hebben afgespeeld voor de wijziging van het huidige art 273f WvS, art. 273a en art. 250ter, dien deze apart te laste gelegd te worden.

[2] De zittingszaal is bereikbaar via een trap naar beneden en vervolgens weer een trap omhoog.

[3] Zij woont op dit moment op een schuiladres en krijgt haar post via de politie.

Comments are closed.