Het is al weer enige tijd geleden dat Saban B., hoofdverdachte in een grootscheepse mensenhandelzaak, de zogenaamde Sneepzaak, ontsnapte tijdens de schorsing van zijn voorlopige hechtenis. Iedereen in Nederland viel over het gerechtshof te Arnhem dat deze beslissing nam. Wat mij echter in de Sneepzaak vooral verbaasde, is de gehanteerde strafmaat in het oorspronkelijke vonnis van de rechtbank te Almelo (Rechtbank Almelo 11 juli 2008, LJN BD6957). De eis van het Openbaar Ministerie was 12 jaar. Door een strafmaat van 8 à 10 maanden per slachtoffer te hanteren kwam de rechtbank uiteindelijk op een veroordeling tot 7,5 jaar.
In de Sneepzaak zijn door een internationaal opererende bende waar Saban B. leiding aan gaf op nietsontziende wijze tientallen vrouwen maanden- tot jarenlang onder dwang, geweld en misleiding aangezet tot prostitutie, in de prostitutie gehouden en uitgebuit. Er is veelvuldig en grof geweld gebruikt. Meerdere vrouwen zijn in elkaar geslagen met metalen honkbalknuppels. Het hoofd van in ieder geval één slachtoffers is tussen een deur gehouden waarop de deur meerdere keren is dichtgeslagen waarbij haar neus is gebroken. De bende liet zijn slachtoffers tatoeëren, dwong hen tot het ondergaan van abortussen en borstvergrotingen en schuwde verkrachting evenmin. De bende dwong zo de vrouwen in de prostitutie te gaan of te blijven. Dit alles heeft Rechtbank Almelo bewezen geacht.
Kenmerkend voor de organisatie was de nietsontziende en gewelddadige wijze waarop werd gehandeld. (…) het dossier staat bol van geweld en intimidaties. Deze vijf verdachten hebben geen enkel respect voor de lichamelijke en geestelijke integriteit en het zelfbeschikkingsrecht van deze vrouwen. Door verdachte en de mededaders zijn de vrouwen gemaakt tot willoze individuen, met wie zeer veel geld kon worden verdiend.
Deze woorden uit het vonnis liegen er niet om. De rechtbank zegt bij de strafmaat gekeken te hebben naar uitspraken van andere rechterlijke colleges in soortgelijke veroordelingen. Uit de uitspraak wordt niet duidelijk welke veroordelingen dat zijn. De rechtbank zegt verkrachting, gedwongen borstvergroting of abortus als wettelijke strafverzwaringsgrond mee gewogen te hebben. Voor zijn leidinggevende rol aan een criminele organisatie krijgt Saban B. 24 maanden van de 7,5 jaar. Voor 9 van zijn 11 slachtoffers wordt het tenlastegelegde delict mensenhandel bewezen verklaard. Wanneer je de resterende 66 maanden van de 7,5 jaar verdeeld over 9 bewezen slachtoffers, betekent dat gemiddeld 7,3 maanden per slachtoffer.
Deze strafmaat roept veel vragen op. Vooral of deze rechter, ondanks de gekozen woorden in het vonnis, werkelijk doordrongen is van de ernst van het misdrijf? Is het de rechter ook maar enigszins duidelijk hoe zwaar deze vrouwen beschadigd zijn en nergens meer veilig? De slachtoffers zijn gedwongen tot het verrichten van seksuele handelingen met derden, dag in dag uit, maanden- tot enkele jarenlang.
In haar zevende rapportage pleit de Nationaal Rapporteur Mensenhandel (NRM) voor specialisatie bij rechters en dat lijkt gezien deze uitspraak (en andere) geen overbodige luxe. Het is de hoogste tijd dat iedereen, inclusief de zittende magistratuur (rechters) in Nederland, doordrongen raakt van de ernst en de vergaande gevolgen voor slachtoffers van mensenhandel. Een strafmaat van gemiddeld 7,3 maanden voor het maandenlang door middel van grof geweld seksueel uitbuiten van een vrouw is volstrekt onacceptabel.
Ter vergelijking, een voorbeeld van een veroordeling in het geval van een (eenmalige) wederrechtelijk vrijheidsberoving gecombineerd met mishandeling door twee daders gepleegd (Rechtbank Zwolle-Lelystad 15 september 2009):
De rechtbank te Lelystad heeft twee van de drie broers, die twee weken geleden terecht stonden veroordeeld. Zij zijn veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf vanwege wederrechtelijke vrijheidsberoving en een poging tot zware mishandeling van een jonge man in februari van dit jaar.
Daarnaast pleit de NRM voor oriëntatiepunten voor straftoemeting, zoals dat nu ook gebeurt bij onder andere verkrachting (PDF oriëntatiepunten LOVS). Voor verkrachting is dat oriëntatiepunt straftoemeting 24 maanden. Oriëntatiepunten lijken een goed uitgangspunt te kunnen zijn. Zij kunnen echter nooit in de plaats gesteld worden van gespecialiseerde kennis en inzicht.
De schorsing van de voorlopige hechtenis van Saban. B. door Grechtshof Arnhem kon op wettelijke gronden overwogen worden omdat Saban B. inmiddels meer dan de helft van zijn opgelegde straf in voorarrest had uitgezeten. Wanneer de opgelegde straf conform de eis van het Openbaar Ministerie, 12 jaar geweest was, was dat niet het geval geweest en had de beslissing tot schorsing waarschijnlijk nooit genomen kunnen worden. Deze maand (november 2009) wordt een uitspraak in hoger beroep in de Sneepzaak verwacht.
Chris Sent Legal Info strafmaat mensenhandel, straftoemeting mensenhandel